Kwieciak. Objawy. Drobne dziury w liściach i płatkach kwiatowych, zwisające do dołu brązowe pąki kwiatowe. Zagrożenia. Malina, truskawka. Zwalczanie. Wykonujemy 2 opryski: przed kwitnieniem i w czasie rozwijania się pąków kwiatowych, stosując jeden z preparatów: Decis Ogród 015 EW, Fastac 100 EC lub Spruzit 04 EC.
Autor: Drzewa owocowe są atakowane przez różne choroby. Do najczęściej spotykanych chorób drzew owocowych należą: parch jabłoni i parch gruszy, rak bakteryjny drzew pestkowych, mączniak jabłoni i mączniak gruszy, brunatna zgnilizna drzew pestkowych. Jak zwalczać te choroby? Parch jabłoni i parch gruszy Na liściach widoczne są ciemne plamy. Silnie porażone liście przedwcześnie opadają. Porażeniu ulegają także zawiązki owoców, ulegają one deformacji, a silnie porażone opadają. Owoce są zniekształcone, mają ciemne plamy i skorkowacenie, często opadają. Aby uchronić się przed zakażeniem należy zapobiegawczo wykonać opryskiwanie roślin w odstępach 5-7 dni w miarę rozwoju pąków jednym z preparatów – Merpan, Captan, Folpan, Thiram Granuflo, Pomarsol Forte, Delan. Na początku wegetacji warto także stosować środki miedziowe. Do zwalczania objawów parcha zaleca się środki wyniszczające co 10-14 dni – Mythos, Chorus, Capitan, Bumper, Score i inne. Mączniak jabłoni i mączniak gruszy Na liściach, pędach i kwiatach widać charakterystyczny białawy, mączysty nalot. Liście przestają rosnąć, wyginają się, a w skrajnych przypadkach przedwcześnie opadają. Pędy i pąki przestają rosnąć. Kwiaty są drobne, a na owocach widoczna jest charakterystyczne ordzawienie. Silnie porażone pędy należy wycinać i palić, a drzewa opryskiwać (od fazy różowego pąka) jednym z preparatów – Nimrod, Discus, Score, Domark, Capitan, Kaptan Plus, Bumper, Zato. Rak bakteryjny drzew pestkowych Choroba najczęściej poraża wiśnie i czereśnie. Porażeniu mogą ulec wszystkie nadziemne części drzew. Porażone pąki i kwiaty nie rozwijają się i zamierają i brunatnieją. Na zawiązkach owoców występują brunatne, gnilne plamy. Na liściach pojawiają się wodniste, później brunatne plamy, w obrębie których tkanka się wykrusza. Na korze porażonych pędów widoczne są spękania, powiększające się i obejmujące niekiedy cały obwód, kora zamiera, a z ran wycieka guma. Porażone drzewa należy opryskiwać preparatami miedziowymi (Champion, Miedzian) w okresie nabrzmiewania pąków, kwitnienia i opadania liści. Brunatna zgnilizna drzew pestkowych Choroba poraża wiśnie, czereśnie, śliwy, brzoskwinie i morele. Na owocach pojawiają się brunatne gnilne plamy, które szybko obejmują całą powierzchnię. Chore owoce pozostają na drzewach i zamieniają się w zdeformowane czarne mumie. Część porażonych owoców opada. Zwalczanie choroby wykonuje się w pełni kwitnienia jednym z preparatów – Riza, Syrius, Topsin.
rozprzestrzenianie się choroby. W przypadku wystąpienia choroby usuwać całe drzewa. Brunatna zgnilizna drzew pestkowych Dziurkowatość liści: Horizon/Orius 250EW, Topsin M 500SC, Baycor 25WP: 3 tyg. po kwitnieniu i 7 dni przed zbiorem 3-4 razy co 14 dni: Owocówka śliwkóweczka I pokolenie: Isegar 25WP: Na pocz. masowego lotu motyli Drzewa i krzewy owocowe potrzebują nawożenia także w okresie jesiennym Zgorzel kory jabłoni to choroba grzybowa, która występuje na drzewach owocowych: jabłoniach i gruszach. Poznaj objawy i szkodliwość tej choroby roślin i dowiedz się, ajk zwalczac zgorzel kory jabłoni. Zgorzel kory jabłoni wywołuje grzyb Pezicula melicorticis i Pezicula alba, z klasy workowców. Choroba występuje najczęściej na jabłoniach i gruszach. Jej rozwój zależy od patogeniczności grzyba, okresu wegetacyjnego i porażonych organów. Najczęściej wokół miejsc infekcji (rany) pojawiają się podłużne, eliptyczne, nekrotyczne plamy. Do porażenia dochodzi najczęściej na wierzchniej warstwie kory młodych pędów i gałęzi. Rozwijająca się choroba powoduje pękanie kory, która odstaje od chorej tkanki i złuszcza się. Na gałęziach rozwija się zgorzel obejmująca cały pęd, część nad nim zamiera. Na obumarłej korze rozwijaj się zarodniki. Efekt działania grzyba na dojrzałe owoce widoczny jest w postaci gorzkiej zgnilizny. Dużo drzew w młodych sadach może ulec całkowitemu zniszczeniu. Zgorzel kory jabłoni - jakie rośliny atakuje Zgorzel kory jabłoni poraża głównie jabłonie i grusze. Szczególnie niebezpieczna jest w szkółkach i młodych sadach towarowych, gdzie podczas cięć pielęgnacyjnych pojawia się dużo uszkodzeń kory. Zgorzel kory jabłoni: pochodzenie choroby i cykl rozwojowy Zarodniki konidialne tworzą się na porażonych pędach i są głównym źródłem nowych infekcji są typowymi pasożytami okolicznościowymi. Do zakażenia dochodzi najczęściej po zbiorach owoców i wiosennym cięciu. Zarodniki przenoszone przez wodę wnikają przez blizny po opadłych liściach, rany po zerwanych owocach oraz przez uszkodzenia kory podczas cięcia lub szczepienia. Infekcja późnoletnia może dać objawy wiosną kolejnego roku. Cykl się powtarza gdy zarodniki od wiosny aż do jesieni dokonują kolejnych zakażeń. Zgorzel kory jabłoni: zwalczanie Zwalczanie chemiczne - można zabezpieczyć rany po gradobiciu przez opryskiwanie drzew fungicydami o działaniu układowym. Wiosną opryskujemy drzewa fungicydem zawierającym substancję aktywną - tiofanat metylu. Zwalczanie naturalne - bardzo ważna jest profilaktyka. Należy zabezpieczać wszelkie rany powstałe podczas prac pielęgnacyjnych i szybko wycinać porażone pędy. Drzewa, które wypadły należy usunąć z sadu i zniszczyć. Zasuszone owoce na drzewach usuwać. Poddać dezynfekcji narzędzia do cięcia w roztworze 70% alkoholu lub 10% podchlorynu sodu. Choroby grzybowe drzewek owocowych Bakterie, wirusy i grzyby mogą powodować powstanie wielu chorób nie tylko u człowieka, ale także u roślin. Dlatego warto odpowiednio zabezpieczyć się przed ich atakiem. Nie zawsze jednak zdążymy zauważyć, że coś się dzieje. Co w sytuacji, gdy jest już za późno, a choroba na dobre zaatakowała nasze drzewko? Najlepsze metody Przejdź do treściObjawy: Choroba poraża wierzchnie warstwy kory młodych pędów, gałęzi, konarów. Wraz z rozwojem choroby kora pęka, odstaje od zdrowej tkanki i ulega złuszczeniu. Części pędu znajdujące się powyżej miejsca gdzie zaatakował grzyb zamierają. Obumarłą korę pokrywają ciemnoczarne skupienia zarodników. Patogen powoduje zmiany na dojrzałych owocach w postaci tzw. zgnilizny przyszypułkowej. Atakowane rośliny: Jabłonie, grusze.. Przyczyna: Grzyb Phacidiella discolor. Grzybnia zimuje w porażonych pędach. Do zakażenia pędów dochodzi najczęściej przez rany po cięciu, gradobiciu i po zerwanych owocach. Ochrona niechemiczna: Wycinać porażone gałęzie. Ochrona chemiczna: Po cięciu i gradobiciu, zabezpieczać drzewa opryskując profiliaktycznie np. Topsin M 500 SC. Z porażonych pni i konarów wycinać chore miejsca aż do zdrowej tkanki, następnie zabezpieczać pastami lub farbą emulsyjną z 2% dodatkiem fungicydu o działaniu układowym np. Score 250 wpisu
Czym są choroby drzew cytrynowych? Drzewo cytrynowe jest jednym z najbardziej lubianych drzew owocowych w sadach: jest to cytrus, który wytwarza dużą liczbę owoców, które mają wystarczająco przyjemny kwaśny smak, aby nadać wyśmienity smak różnym potrawom. Ponadto nie wymaga specjalnej uwagi, chociaż może mieć inny problem.
Zbierając w sadzie owoce chcemy, aby przynajmniej w tym roku były mniej robaczywe niż w zeszłym. Pragniemy, również, żeby nie spadały z drzew zanim urosną i dojrzeją. Zastanawiamy się, także jak to możliwe, że pomimo zastosowania dobrych oprysków, drzewa w sadzie w dalszym ciągu chorują. Może po prostu, użyte przez nas środki nie były wystarczająco dobre, lub były źle dawkowane. Jabłonie Drzewa atakują między innymi: Parch Jabłoni, Drobna Plamistość Liści Jabłoni, Mączniak Jabłoni, Zgorzel Kory, Rak Drzew Owocowych oraz Gorzka Zgnilizna, jak i Szklistość Miąższu Jabłek. Parch Jabłoni Przejawem choroby są szare zgrubiałe plamy na owocach, które są w formie „strupów”. Liście drzew porażonych chorobą szybko opadają. Najpierw pojawiają się na nich plamy w kolorze oliwki, po czym miejsce plam zastępuje obumierająca tkanka, która powoduje uschnięcie liścia w danym miejscu. Wykrusza się on i spada z drzewa. Sposoby zwalczania choroby. Gdy pąki są jeszcze zielone można zastosować preparat miedziowy. Poza tym trzeba usuwać chore liście, zgrabiać je i wyrzucać do kosza a nie na kompost. Stosujemy, także środki chemiczne, takie jak: Miedzian 50 WP, Captan 80 WG czy Topsin M 70 WP. Drobna Plamistość Liści Jabłoni Po kwitnieniu na listkach pojawiają się małe brunatne plamki. Sposoby zwalczania choroby. Przede wszystkim niszczymy liście, które na skutek choroby spadły z drzew, wyrzucamy je do kosza a nie do kompostu, żeby dalej nie rozprzestrzeniać choroby. Stosujemy, również środki chemiczne Kaptan zaw. 50 WP oraz Dithane 455 SC. Mączniak Jabłoni Nasze drzewo jest zaatakowane przez niego, jeśli na niezdrewniałych pędach i liściach pojawi się biały nalot. Sposoby zwalczania choroby. Usuwamy chore pędy podczas zimowego cięcia i ten sam zabieg powtarzamy w czasie wegetacji drzew. Natomiast jeżeli musimy zastosować środki chemiczne, to warto wybrać: Siarkol Extra 80 WP, Topsin M 70 WP oraz Bayleton 5 WP. Zgorzel Kory Powoduje on zamieranie kory drzewa. Najpierw pojawiają się brunatne plamy na pędach, potem obumiera tkanka, na której pojawiają się pęknięcia. Sposoby zwalczania choroby. Chore tkanki drzewa należy wyciąć aż do zdrowego drewna. Gojenie ran przyspieszy nawożenie oraz ściółkowanie drzew. Najlepiej zastosować chemiczny środek i opryskać nim drzewo, na przykład Topsin M 70 WP czy Benlate 50 WP. Rany można zabezpieczyć Funabenem 03 PA. Rak Drzew Owocowych Kora pędów jednorocznych staje się brązowa, wnika ona w drzewo i powstają rany na skutek jej ubytku. Sposoby zwalczania choroby. Chorą korę i gałęzie należy wyciąć aż do zdrowego drewna i spalić. Miejsca cięć smarujemy maścią ogrodniczą, która najlepiej chroni drzewo. Po zbiorze owoców drzewa warto opryskać preparatami miedzianowymi. Poza tym sadzimy drzewa na stanowiskach przewiewnych i uważamy, aby ich nie przenawozić. Ze środków chemicznych stosujemy Topsin M 70 WP. czytaj dalej...
Choroby drzew owocowych mogą być powodowane przez grzyby, bakterie i wirusy. Czasem przyczynami chorób mogą być również czynniki nieinfekcyjne, takie jak błędy w nawożeniu, czy niekorzystne warunki uprawy. Typowymi objawami chorób są przebarwienia, zniekształcenia i więdnięcie roślin. Zobacz zdjęcia i opisy chorób drzew
Orzech włoski – jeden z najpopularniejszych gatunków drzew owocowych, znany od czasów starożytnych ze względu na swoje walory odżywcze i lecznicze. Głównie plantacje orzechów są w prywatnych gospodarstwach. Trudno wyobrazić sobie gospodarstwo chłopskie, wiejską działkę lub frontowy ogród bez zarośniętych drzew orzechOrzech odnosi się do roślin – długowieczność, są znane okazy, które rosną i owocują przez 400-500 lat. Historia tego drzewa pochodzi z Turcji, Azji Środkowej i północnych Indii. Dziś obszar uprawy orzecha znacznie rozszerzony i „królewski żołądź”, czyli tak zwane owoce starożytnych Rzymian, organicznie pasuje do ogrodu kultury wielu narodów. Owoce orzecha są bogate w pierwiastki śladowe i witaminy, zwłaszcza witaminy z grupy E i C, karoten i garbniki. Orzechy włoskie są dodawane do diety w chorobach serca, naczyniach krwionośnych, niedokrwistości i wielu innych względu na miejsce, w którym rośnie orzech – sektor prywatny lub kolektywne – te drzewa, podobnie jak wszystkie żywe organizmy, podlegają różnym dotyka około pięćdziesięciu chorób, z których najczęstsze to: brązowe i białe łatki, filostazy, askohitoza i wiele kompetentna i systematyczna ochrona fitosanitarna nasadzeń jest niezbędnym i najważniejszym środkiem w uprawie orzecha włoskiego, co w dużej mierze determinuje produktywność drzew. Wynik tych pomiarów zależy bezpośrednio od prawidłowego połączenia agrotechnicznych, biologicznych i chemicznych metod ochrony, regularności i metodycznej pracy w ochronie ogrodu. Wybierając jedną lub drugą metodę ochrony, wykonalność i rodzaj stosowanych pestycydów, wymagane jest badanie w celu ustalenia źródła infekcji, liczby szkodników i obszaru najgroźniejszych i najbardziej rozpowszechnionych chorób orzechów należą bakterie, plamienia, zarazy, roztocza i muchołówki oraz kilka Bakterioza2 Brązowa plama3 Moth orzechowy4 Mszyce5 Plodojorka6 Orzeszek z nasion orzecha włoskiego7 Obejrzyj wideo: Orzech jedzenie coraz bardziej inwazyjnyBakteriozaBakterioza to najbardziej znana i niestety bardzo rozpowszechniona choroba orzechów włoskich. Dzisiaj naukowcy nie znają rodzajów drzew odpornych na tę atakuje wszystkie części ziemi drzewa, wpływa na nerki, liście, kwiaty, młode gałęzie i zielone (mleko) orzechy. Liście zarażonego drzewa pokryte są dużymi czarnymi plamkami, liście wydają się trwonić, stają się czarne i wkrótce latają. Na młodych pędach pojawiają się również podłużne brązowe plamki i pędy, a także liście, stają się czarne, iskrzą się i wysychają. Ustalono, że choroba rozprzestrzenia się za pomocą zainfekowanych szypułek (kolczyków) nakrętki. Chore drzewo zrzuca jajnik. Przy późniejszej infekcji bakteriozą zmniejsza się jakość ziaren orzecha. Patogeny zimują w środku i na korze orzecha, a na wiosnę przedostają się do innych narządów orzecha przez nerki i pęknięcia w gałęziach i tułowiu. Szczególnie przejściowa choroba rozwija się w deszczową pogodę, prowadząc do całkowitej infekcji metod zapobiegania i zwalczania bakteriozy orzecha włoskiego najczęściej stosowane są środki agrotechniczne. Obejmują one zbieranie i palenie chorych liści i gałązek, a także metody chemicznego traktowania drzew. Te ostatnie obejmują obróbkę drewna siarczanem miedzi, tlenkiem miedzi, płynem plamaGdy choroba jest brązowoczerwona (antraknoza) liść orzecha włoskiego i bezpośrednio wpływa na drzewo owocowe. Choroba ta jest bardzo powszechna i dotyka nie tylko orzechów, ale także pomidorów, truskawek, śliwy i wiśni. W przypadku zarażenia brązowymi plamami na liściach drzewa pojawiają się w zestawie okrągłe plamki. Z reguły obserwuje się to w środku lata i przyspiesza w warunkach mokrej i deszczowej pogody. Na pędach i młodych gałązkach najpierw pojawiają się plamki, potem powstają rany, a z czasem kiełek wypacza się i obumiera, albo w późniejszym czasie przyjmuje nieregularny kształt. W chorych owocach ciemnieje skóra naskórka, a same orzechy przybierają zjełczały się z brązowym plamieniem, zbierając i paląc upadające zarażone liście, a także regularnie (dwa razy w miesiącu) opryskując jednoprocentowym roztworem płynu szkodą dla drzew orzechowych, która prowadzi do zmniejszenia produktywności drzew, pogorszenia jakości orzechów oraz, w ostateczności, chorób i śmierci drzew, są mole orzechowe, mszyce, mysie plamaMoth orzechowyNajwiększą szkodę wyrządza ćma orzechowa nawet w szkółce, zarażając młode sadzonki orzechów. Od tego szkodnika również dotknięte są drzewa, w których ćma orzechowa niszczy liście. Młode gąsienice z ćmy orzechowej gryzą soczysty środek liści, pozostawiając nienaruszoną gęsta górną warstwę liści. Aby zwalczyć ćmy orzechowe, drzewa są opryskiwane trującymi chemikaliami, które są używane podczas opryskiwania wielu innych rodzajów drzew orzechowyMszyceNa mszyce również wpływają przede wszystkim siewki orzechów. Źródłem odżywiania dla mszyc jest sok z liści i nerek, jedząc je, a więc mszyce osłabiają całą roślinę. Chemikalia zwalczające szkodniki, w szczególności, często wykorzystują decydujące uznawana jest za jeden z najgroźniejszych szkodników wpływających na sadzenie orzechów włoskich. Jeśli drzewo owocowe zostało dotknięte przez ćmy owocowe, owoce wkrótce odpadną, a później, wraz z kontynuacją choroby, larwy ćmy uderzają w pestki orzechów, penetrując muszlę przez szypułki. W tym przypadku orzechy pozostają na drzewie, ale zupełnie tracą swoje handlowe cechy. Do zniszczenia ćmy wykorzystuje się palenie poległych orzechów, a także opryskiwanie drzew środkami z nasion orzecha włoskiegoPleśń orzechowy – szkodnik o wyjątkowo małych rozmiarach, jego wymiary nie sięgają jednego milimetra. Ten szkodnik osadza się w nerkach i wpływa na liście, zanim się zakwitną. W wyniku działania roztocza pozostawiają na liściach maleńkie, brązowobrązowe, podobne do brodawek narośle. Przeciw roztoczom stosujemy również pestycydy, których szeroki asortyment jest dostępny w wyspecjalizowanych wideo: Orzech jedzenie coraz bardziej inwazyjny
Na drzewach owocowych w miesiącach VII-VIII oraz na liściach wierzchołkowych pojawiają się chlorotyczne plamy. Brzegi liści podwijają się ku górze, a następnie liście usychają i opadają. Powodują zasychanie wierzchołków pędów, np. u drzew wiśni. Kora drzew staje się chropowata, łuszczy się i głęboko pęka.
Choroby kory i drewna stanowią coraz większe zagrożenie w intensywnej produkcji sadowniczej. Często, wkrótce po posadzeniu, obserwujemy obumieranie i zamieranie wielu drzew. Straty są jeszcze większe, gdy po porażeniu 4–5-letnich drzew sukcesywnie wyniszczane są poszczególne partie ich koron, aż do całkowitego obumarcia. W uprawie drzew ziarnkowych choroby kory kojarzą się producentom ze zgorzelą kory, rakiem drzew owocowych lub zgnilizną pierścieniową podstawy pnia. U drzew pestkowych dostrzegany jest tylko rak bakteryjny. Patogenów atakujących korę i drewno drzew owocowych jest jednak znacznie więcej. W początkowym okresie rozwoju procesu chorobowego objawy u wszystkich są bardzo podobne. Jeszcze nie tak dawno niewielu producentów zaliczało brunatną zgniliznę owoców drzew ziarnkowych do chorób kory, gdyż najwyraźniejsze jej objawy występują na owocach. Podobnie wygląda postrzeganie objawów brunatnej zgnilizny owoców drzew pestkowych — dostrzegamy tylko obumieranie kwiatów i zgniliznę owoców. W ostatnich kilkunastu latach pojawiło się wiele grzybów atakujących korę drzew owocowych i stanowiących coraz większe zagrożenie dla sadów i szkółek drzew owocowych. Sadownicy powinni pamiętać również o tym, że im więcej chorób kory w sadzie, tym silniejsze porażenie owoców oraz większe straty w czasie ich przechowywania. Zgorzel kory Na jabłoniach najczęściej występuje zgorzel kory, powodowana przez grzyby Gloeosporium album i G. perennans. Na porażonych pędach kora brunatnieje, zapada się, łuszczy i zamiera (fot. 1). Nekroza obejmuje cały obwód pędu, co prowadzi do jego obumierania powyżej zmian chorobowych. Patogeny powodują również zamieranie krótkopędów. Na grubych konarach i pniach występują podłużne pasy obumarłej kory. Widoczne są na nich ciemne wzniesienia będące skupieniami zarodników konidialnych. Grzyby zimują saprofitycznie na obumarłej korze bądź jako pasożyty kory i owoców. Źródłem zakażeń są zarodniki konidialne zlokalizowane w jasnoszarych acerwulusach na obumarłej korze. Wnikają one przez blizny po opadłych liściach, rany po zerwanych owocach oraz po mechanicznych uszkodzeniach kory (cięcie, szczepienie, żerowanie owadów). Przed zbiorem dochodzi także do zakażeń owoców przez przetchlinki. Grzybnia rozwija się w jabłkach saprofitycznie, ale gdy osiągną dojrzałość konsumpcyjną, uaktywnia się i powoduje ich gnicie. Objawy w postaci nekrozy kory na pędach w początkowym okresie choroby przypisywane są grzybom wywołującym zgorzele kory, ale powodowane mogą być przez inne patogeny. FOT. 1. ZGORZEL KORY JABŁONI Rak drzew owocowych Jest chorobą, której objawy nasilają się we wszystkich rejonach uprawy jabłoni. Grzyb (Nectria galigena) poraża głównie jabłonie, rzadziej grusze, ale także drzewa parkowe i alejowe (buki, jesiony, jarzębiny, głogi, wierzby) oraz krzewy. Zakażeniu ulegają pnie, konary, młode pędy, krótkopędy oraz owoce. W miejscu zakażenia na pędach kora brunatnieje, zapada się i ulega nekrozie. Niekiedy przypomina to symptomy zgorzeli kory. Dopiero później na obrzeżu rany pojawiają się charakterystyczne zgrubienia spowodowane nadmiernym wytwarzaniem tkanki kalusowej, w której patogen szczególnie dobrze się rozwija, prowadząc do szybkiego jej wyniszczenia (fot. 2). Na porażonych gałęziach pojawiają się różnej wielkości zrakowacenia. Grzyb niszczy nie tylko miękisz korowy, ale także drewno. Objawia się to ściemnieniem rdzenia pędów. Na obumarłej tkance korowej pojawiają się późną jesienią i zimą kuliste, brunatnoczerwone owocniki stadium doskonałego (perytecja). Od wiosny aż do późnego lata na porażonych tkankach dominują białożółte skupienia zarodników konidialnych (sporodochia). Zimuję grzybnia w porażonych pędach, brunatnoczerwone perytecja na obumarłej tkance korowej. Grzyb dysponuje bardzo dużym potencjałem infekcyjnym, gdyż przez cały rok nieprzerwanie występuje któraś z form zarodnikowania. Jesienią i zimą, gdy prowadzone jest cięcie, występuje w warunkach polskich maksimum wysiewu zarodników workowych. Jesienią często obok siebie spotykane są obydwie formy zarodnikowania. Dominują zarodniki konidialne uwalniane z białożółtych sporodochiów. Zakażają one pędy przez rany naturalne (blizny po zerwanych owocach). W okresie defoliacji blizny po opadłych liściach są najważniejszymi wrotami infekcji. Z praktyki wiadomo, że większość zakażeń pędów jabłoni ma miejsce właśnie w okresie późnej jesieni. Dlatego w programach ochrony jabłoni w większości krajów europejskich zaleca się opryskiwanie drzew preparatami miedziowymi w czasie opadania liści. Najbardziej wrażliwe na infekcje są świeże blizny. Po 10 dniach od opadnięcia liści prawdopodobieństwo zakażeń jest już bardzo małe. Ze względu na rozwój grzybni nie tylko w miękiszu korowym, ale i w wiązkach przewodzących, wyniszczenie tego patogenu jest bardzo trudne. W porażonych pędach grzybnia przerasta w obydwu kierunkach nawet do 35 cm od miejsca infekcji. Wielokrotnie u niektórych odmian liście zasychają, ale większość z nich pozostaje na drzewach. W takich kwaterach obserwuje się słabsze porażenie przez patogen jesienią, ale może dojść do zakażeń przez rany powstałe na skutek uszkodzenia kory (cięcie, uszkodzenia mrozowe) w okresie zimowo-wiosennym. Możliwość infekowania różnych części rośliny oraz obfite zarodnikowanie powoduje w sprzyjających patogenowi warunkach szybkie rozprzestrzenianie się choroby. Konidia i askospory mogą kiełkować w temperaturze 0–30°C. Ostatnio u niektórych odmian (’Golden Delicious’, 'Gloster’, 'Koksa Pomarańczowa’) objawy porażenia owoców występują przed zbiorem w postaci zgnilizny kielicha (fot. 3), zwłaszcza tam, gdzie znajdują się aktywne, zarodnikujące zrakowacenia na pędach lub pniach. FOT. 2. RAK DRZEW OWOCOWYCH FOT. 3. ZGNILIZNA KIELICHA, POWODOWANA PRZEZ PATOGENA WYWOŁUJĄCEGO RAKA DRZEW OWOCOWYCH Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia Kolejną chorobą stanowiącą duże zagrożenie dla sadów jabłoniowych (atakuje także grusze i drzewa pestkowe) jest zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia. Wywoływana jest przez patogena Phytophthora cactorum rozwijającą się w glebie, a czyniącego także znaczne szkody w uprawie truskawek. Choroba najczęściej zagraża drzewom rosnącym na mokrych i ciężkich glebach — jest szczególnie niebezpieczna, gdy zaatakuje szyjkę korzeniową drzewa lub dolną część pnia. Na korze pojawiają się brunatnofioletowe, zapadające się plamy. Kora ulega nekrozie, pęka i odpada odsłaniając drewno (fot. 4). FOT. 4. ZGNILIZNA PIERŚCIENIOWA PODSTAWY PNIA U podstawy pnia powstają rozległe rany, które w miarę rozwoju choroby obejmują cały jego obwód prowadząc do szybkiego obumierania drzewa. Patogen powoduje także zgnilizny owoców. Formą zimującą jest grzybnia w glebie oraz oospory w porażonych tkankachi resztkach roślin. Do zakażeń dochodzi najczęściej przez zranienia kory w miejscu szczepienia lub okulizacji. Formą infekcyjną są zarodniki pływkowe lub grzybnia. W rejonach większego nasilenia choroby należy zwracać uwagę na sadzenie drzewek na podkładkach mało na nią wrażliwych. Mało znane formy raka Rak powierzchniowy kory drzew ziarnkowych (Cryptosporiopsis corticola) oraz czarny rak jabłoni (Sphaeropsis malorum) są chorobami trudnymi do rozpoznania nawet dla doświadczonych praktyków. Ze względu na pewne podobieństwo objawów chorobowych do symptomów zgorzeli kory, często błędnie przypisuje się wywoływanie choroby grzybom z rodzaju Gloeosporium. Podobne objawy i przebieg cyklu rozwojowego ma sprawca raka kory drzew z tych patogenów (Cryptosporiopsis corticola oraz Sphaeropsis malorum) poraża wierzchnie warstwy kory. Obserwuje się wtedy jej brunatnienie, zapadanie, pękanie i złuszczanie (fot. 5). Plamy są rozległe, a całkowite „zaobrączkowanie” pędów prowadzi do ich obumierania. C. corticola zimuje w postaci grzybni w porażonych pędach, na których wiosną pojawiają się ciemne wypukłości (acerwulusy) będące skupieniami zarodników konidialnych. Wrotami infekcji są wszelkiego rodzaju uszkodzenia kory na pędach (fot. 6). Objawy czarnego raka jabłoni są łatwiejsze do rozpoznania w końcowej fazie choroby. Wówczas grzyb S. malorum powoduje czernienie, obumieranie i odpadanie kory od drewna (fot. 7). Prowadzi to do powstawania otwartych, koncentrycznych ran o nierównej powierzchni. W ich obrębie są widoczne liczne ciemnobrunatne piknidia (skupienia zarodników konidialnych). FOT. 5. RAK DRZEW OWOCOWYCH NA JABŁONI FOT. 6. RAK DRZEW OWOCOWYCH — WIDOCZNE INFEKCJE PRZEZ BLIZNY PO OPADŁYCH LIŚCIACH FOT. 7. CZARNY RAK JABŁONI Po mroźnych zimach W młodych sadach jabłoniowych po mroźnych zimach występuje cytosporoza jabłoni (Cytospora spp.), atakująca drzewa uszkodzone przez mróz lub osłabione przez występowanie niekorzystnych warunków zewnętrznych (np. suszę). Wówczas wzdłuż konarów i pędów powstają rozległe nekrozy, rozpoczynające się najczęściej wokół obumarłych sęczków, ran po cięciu lub uszkodzeń kory. Kora przybiera zabarwienie jasnobrunatne i pokrywa się licznymi, ciemnymi punktami, będącymi skupieniami zarodników. Obumarła kora łuszczy się odsłaniając drewno. Charakterystycznym objawem jest nagłe więdnięcie i obumieranie pojedynczych konarów lub gałęzi w koronie drzewa (fot. 8). Patogeny zimują w formie grzybni i piknidiów na porażonych częściach drzew. Wrotami zakażeń są uszkodzenia kory. Szybkiemu rozwojowi choroby sprzyja niedobór wody w miękiszu korowym. Grzyby te są także powodem zgnilizn owoców w przechowalni. FOT. 8. CYTOSPOROZA JABŁONI Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych Jest chorobą owoców powodowaną przez grzyb Monilia fructigena. W przypadku silnego porażenia dochodzi do brunatnienia i obumierania kwiatów. Rzadko natomiast tę chorobę kojarzymy z objawami na pędach. Pojawiają się tam brunatne plamy (fot. 9), w których obrębie widać żółtokremowe brodawki (sporodochia), często dochodzi do obumierania krótkopędów. Grzyb zimuje w zmumifikowanych owocach i w chorych pędach. Patogen wnika do pędów przez rany, a do owoców także przez przetchlinki. Źródłem infekcji pierwotnych są zarodniki konidialne zebrane w sporodochiach na zmumifikowanych owocach, rzadziej — na porażonych pędach. Owocniki stadium doskonałego tworzą się na zmumifikowanych owocach, lecz nie mają większego znaczenia w cyklu rozwojowym patogenu. Grzyb, ze względu na obfite zarodnikowanie, zwłaszcza na porażonych jabłkach, może w sprzyjających warunkach dokonywać wielu infekcji. Szczególne znaczenie w porażeniu pędów mają mumie pozostawione na drzewach — po okresie zimowania w miejscu kontaktu pęduz takim owocem widoczne jest obumieranie kory. FOT. 9. BRUNATNA ZGNILIZNA NA PĘDACH JABŁONI W zwalczaniu chorób kory niezwykle ważne są zabiegi profilaktyczne Eliminowanie źródła choroby znajdującego się w koronie drzewa — wycinanie pędów z zamierającą korą w najwcześniejszych fazach rozwojowych. W przypadku niektórych chorób (rak drzew owocowych), jeśli jest to możliwe, znacznie poniżej miejsca infekcji, gdyż grzybnia rozwija się w wiązkach przewodzących. Usuwanie źródeł infekcji pierwotnej — owoców (zmumifikowanych) pozostawionych na drzewach. Stanowią źródło zakażeń wczesną wiosną. Po wystąpieniu objawów na pniach i grubych konarach wycinanie porażonej tkanki korowej aż do drewna i zabezpieczanie powstałych ran pastami ochronnymi. W rejonach o dużym zagrożeniu niektórymi chorobami (rakiem drzew owocowych, rakiem bakteryjnym drzew owocowych) zabezpieczanie w okresie defoliacji blizn po opadłych liściach przez opryskiwanie fungicydami miedziowymi. Zabezpieczanie ran na pędach po gradobiciu przez opryskiwanie drzew fungicydami o działaniu układowym. Usuwanie z sadu silnie porażonych drzew z objawami chorobowymi na pniach. Unikanie przenoszenia patogenów na narzędziach do cięcia. Należy je dezynfekować w roztworach 70% alkoholu lub 10% podchlorynu sodu. Autor jest pracownikiem Akademii Rolniczej w Krakowie . 196 58 226 354 364 354 153 469

choroby kory drzew owocowych zdjęcia